Na semana do 8M, o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia reivindica a memoria e o legado das mulleres que abriron camiño nas redaccións. O proxecto “As mulleres no xornalismo galego: A crónica revelada”, coordinado por Eliana Martíns e acompañado polas fotografías de Lucía Junquera, reúne trece conversas con referentes do xornalismo galego e rescata o papel das pioneiras da profesión.
A publicación, recoñecida cun dos Premios Luísa Villalta da Deputación da Coruña, constrúe un diálogo entre xeracións. A mellor forma para visibilizar a contribución das xornalistas e reflexionar sobre os retos da profesión. Desde as súas testemuñas, o libro percorre case un século de historia do xornalismo galego e pon en valor unha traxectoria colectiva que durante moito tempo permaneceu pouco contada.
Nesta semana simbólica para a igualdade, a iniciativa convértese tamén nun exercicio de memoria e recoñecemento. Profesionais que contribuíron a transformar os medios e a abrir novas oportunidades para as xeracións que chegaron despois.
A situación laboral
No informe elaborado polo Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia en 2011 A situación laboral dos e das xornalistas galegos, realízase unha profunda revisión do estado da profesión con mirada de xénero.
Entre os datos relevante, chama a atención que un 76,85% das persoas licenciadas na Facultade de Xornalismo da Universidade de Santiago de Compostela (a única con esta titulación en Galicia) entre 2001 e 2010 fosen mulleres. Ademais, exercían a profesión un 58,82% de mulleres fronte a un 41,18% de homes.
Se observamos a colexiación, naquela altura superaban a representación masculina (un 57,8%) fronte á feminina (42,2%). En marzo de 2025, no total de persoas colexiadas no CPXG, o 53,4% son homes, e a única demarcación na que esta proporción se inverte é Santiago de Compostela (49,6% de homes fronte ao 50,4% de mulleres).
Visibilizar e recuperar
As mulleres no xornalismo galego: a crónica revelada é un volume de 230 páxinas. Foi editado polo Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia e se complementa cun espazo web con materiais adicionais.
Este proxecto busca visibilizar e recuperar o papel das mulleres na historia do xornalismo galego. E tamén pretende ofrecer referentes capaces de inspirar ás novas xeracións de profesionais.
A publicación combina unha introdución que percorre a presenza das mulleres desde os inicios do xornalismo en Galicia. O formato é unha serie de entrevistas a informadoras da historia máis recente.
Alí podemos atopar entre as protagonistas, a Rita Alonso, Isabel Bravo, Pilar Fariña, Ujué Foces, Cristina Huete, Cristina Lombao, Margarita Ledo, Carmen Merelas, Tareixa Navaza, Concha Pino, María Xosé Porteiro, María Rey e Ana Romaní.
Desta maneira, o desenvolvemento das conversas están asinadas por Noemí Alonso, Ángela Casal, Ana G. Liste, Eliana Martíns, Natalia Puga, Carmen Quintela, Belén Regueira e Sonia Vizoso, mentres que a publicación se completa coas fotografías de Lucía Junquera.
Desta maneira, o resultado é un exercicio de memoria colectiva que recupera voces fundamentais do xornalismo galego. E contribúe a reconstruír unha historia que durante moito tempo quedou incompleta sen a mirada e a experiencia das súas protagonistas.
